Mục lục
Tổng hợp 7 điểm mới Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi ngày 21/10/2026?
Hiện hành, Dự thảo Luật sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội bản ngày 21/10/2026 được trình cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI (gọi tắt là dự thảo Luật).
>> Tải về Dự thảo Luật sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội bản ngày 21/10/2026
Dưới đây là tổng hợp 7 điểm mới Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi ngày 21/10/2026:
[1] Người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng không tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện
Dự thảo bổ sung người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng vào điểm a khoản 4 và điểm a khoản 7 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Theo đó:
– Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên chỉ thuộc nhóm tham gia BHXH tự nguyện nếu không thuộc diện BHXH bắt buộc và không đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng hoặc trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng.
– Người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng được bổ sung vào nhóm không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Điểm khác so với Luật hiện hành: nêu rõ người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng trong cả hai quy định này.
[2] Lao động trên nền tảng số có thể thuộc diện đóng BHXH bắt buộc theo lộ trình
Dự thảo sửa khoản 6 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 theo hướng: căn cứ điều kiện phát triển kinh tế – xã hội từng thời kỳ, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với:
– Người làm việc không có quan hệ lao động;
– Người làm việc trên nền tảng số;
– Các đối tượng khác ngoài khoản 1 Điều 2 có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên; bảo đảm lộ trình thực hiện phù hợp.
Lưu ý: đây không phải quy định tự động yêu cầu mọi người làm việc trên nền tảng số tham gia BHXH bắt buộc ngay khi luật có hiệu lực. Ủy ban Văn hóa và Xã hội đồng ý về nguyên tắc nhưng cho rằng phạm vi còn rộng, chưa khả thi, đề nghị xác định rõ đối tượng và thời điểm triển khai.
Ngoài ra, dự thảo đề xuất sửa điểm k khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 thành người hoạt động không chuyên trách hưởng phụ cấp từ ngân sách nhà nước theo pháp luật về chính quyền địa phương, thay cho cách liệt kê ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.
[3] Người lao động được tự đóng bảo hiểm hưu trí bổ sung mà không cần doanh nghiệp cùng đóng
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (khoản 5 Điều 3) xác định quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung tạo lập từ đóng góp của người sử dụng lao động hoặc của người sử dụng lao động và người lao động.
Dự thảo bổ sung phương thức tạo lập quỹ từ đóng góp của riêng người lao động: người lao động trực tiếp tham gia trên cơ sở tự nguyện, không nhất thiết phải có đóng góp của người sử dụng lao động.
Bảo hiểm hưu trí bổ sung vẫn là loại hình tự nguyện theo nguyên tắc thị trường, bổ sung cho chế độ hưu trí trong BHXH bắt buộc; không đồng nhất với BHXH tự nguyện do Nhà nước tổ chức.
[4] Đề xuất bỏ giới hạn 12 tháng khi ủy quyền nhận lương hưu và trợ cấp BHXH
Dự thảo sửa điểm d khoản 2 Điều 10 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 theo hướng người thụ hưởng được ủy quyền bằng văn bản cho người khác thực hiện BHXH; việc ủy quyền thực hiện theo pháp luật dân sự.
So với Luật Bảo hiểm xã hội 2024, dự thảo không giữ quy định riêng về hiệu lực tối đa 12 tháng của văn bản ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH và chế độ khác, đồng thời không giữ yêu cầu chứng thực.
Lưu ý: thời hạn, hình thức và yêu cầu pháp lý cụ thể của việc ủy quyền vẫn xác định theo pháp luật dân sự. Quy định đề xuất không có nghĩa văn bản ủy quyền có hiệu lực vô thời hạn hay mọi trường hợp đều được miễn công chứng, chứng thực.
[5] Tháng đầu làm việc nghỉ ốm từ 14 ngày làm việc: vẫn phải đóng BHXH
Dự thảo sửa khoản 3 Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 theo hướng người sử dụng lao động không phải đóng BHXH cho đối tượng quy định tại khoản 5 Điều 33, trừ hai trường hợp:
– Trường hợp quy định tại khoản 6 Điều 33: trong tháng đầu làm việc hoặc tháng đầu trở lại làm việc mà người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên thì vẫn phải đóng BHXH của tháng đó.
– Trường hợp người sử dụng lao động có thỏa thuận với người lao động về việc đóng BHXH cho tháng đó, với căn cứ đóng bằng căn cứ đóng BHXH tháng gần nhất.
[6] Đơn vị không có công đoàn cơ sở được quyết định số ngày nghỉ dưỡng sức
Dự thảo sửa khoản 2 Điều 46 (dưỡng sức sau ốm đau) và khoản 2 Điều 60 (dưỡng sức sau thai sản). Cách xác định thời gian nghỉ:
| Trường hợp | Ai quyết định số ngày nghỉ |
| Có công đoàn cơ sở | Người sử dụng lao động và Ban Chấp hành công đoàn cơ sở; nếu hai bên có ý kiến khác nhau thì người sử dụng lao động quyết định trên cơ sở đề nghị của Ban Chấp hành |
| Chưa có hoặc không tổ chức công đoàn cơ sở theo quy định | Người sử dụng lao động quyết định (điểm mới) |
Mức tối đa vẫn giữ nguyên:
| Chế độ | 10 ngày | 07 ngày | 05 ngày |
| Dưỡng sức sau ốm đau (khoản 2 Điều 46) | Sức khỏe chưa phục hồi sau ốm đau do bệnh cần chữa trị dài ngày | Sau ốm đau do phải phẫu thuật | Trường hợp khác |
| Dưỡng sức sau thai sản (khoản 2 Điều 60) | Lao động nữ sinh một lần từ hai con trở lên | Lao động nữ sinh con phải phẫu thuật | Trường hợp khác |
[7] Tháng lẻ đóng BHXH trước tuổi nghỉ hưu được chuyển sang giai đoạn sau để tính trợ cấp một lần
Khoản 1 Điều 68 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định: lao động nam đóng BHXH cao hơn 35 năm, lao động nữ đóng cao hơn 30 năm thì khi nghỉ hưu, ngoài lương hưu còn được hưởng trợ cấp một lần.
Dự thảo bổ sung cách tính khi có thời gian đóng trước và sau thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu theo Điều 64 và Điều 65: nếu thời gian đóng trước thời điểm đủ tuổi có tháng lẻ thì chuyển các tháng lẻ đó sang giai đoạn đóng sau thời điểm đủ tuổi để tính trợ cấp một lần.
Dự thảo vẫn giữ hệ số 0,5 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cho mỗi năm đóng vượt ngưỡng đến tuổi nghỉ hưu.
Các lưu ý quan trọng
– Chưa có hiệu lực: đây là dự thảo; chỉ áp dụng khi Quốc hội thông qua và luật có hiệu lực (đề nghị từ 01/3/2027).
– Doanh nghiệp chưa cần thay đổi ngay, nhưng nên theo dõi điểm mới về đóng BHXH tháng đầu làm việc và quyền quyết định số ngày nghỉ dưỡng sức.
– Lao động nền tảng số: việc tham gia BHXH bắt buộc phụ thuộc quyết định theo lộ trình, không áp dụng ngay.
– Ủy quyền nhận lương hưu: nới giới hạn 12 tháng không có nghĩa bỏ mọi yêu cầu pháp lý theo pháp luật dân sự.
– Nội dung có thể thay đổi sau thảo luận, tiếp thu của Quốc hội; cần đối chiếu văn bản luật được thông qua.
Tổng hợp 7 điểm mới Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi ngày 21/10/2026? (Hình từ Internet)
5 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội cần lưu ý?
Dưới đây là 5 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội cần lưu ý từ ngày 10/9/2026 theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
[1] Trả lương không đúng hạn cho người lao động thì có thể bị phạt 100 triệu đồng theo Điều 23 Nghị định 283/2026/NĐ-CP và Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP. Do đó, doanh nghiệp nên cố gắng trả lương đúng hạn cho người lao động.
Trường hợp vì lý do bất khả kháng mà doanh nghiệp đã tìm mọi biện pháp khắc phục nhưng không thể trả lương đúng hạn thì không được chậm quá 30 ngày; nếu trả lương chậm từ 15 ngày trở lên thì doanh nghiệp phải đền bù cho người lao động một khoản tiền ít nhất bằng số tiền lãi của số tiền trả chậm tính theo lãi suất huy động tiền gửi có kỳ hạn 01 tháng do ngân hàng nơi người sử dụng lao động mở tài khoản trả lương cho người lao động công bố tại thời điểm trả lương theo khoản 4 Điều 97 Bộ luật Lao động 2019.
[2] Đối với khám sức khỏe định kỳ (kể cả doanh nghiệp dưới 10 người lao động) vẫn phải thực hiện khám sức khỏe cho người lao động. Nếu không tổ chức khám sức khỏe cho người lao động thì doanh nghiệp có thể bị phạt tới 150 triệu đồng theo Điều 33 Nghị định 283/2026/NĐ-CP và Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
Theo đó, mẫu khám sức khỏe cho người lao động được quy định tại Thông tư 25/2026/TT-BYT có hiệu lực từ 15/8/2026.
[3] Hoàn thiện nội quy lao động khi doanh nghiệp sử dụng từ 10 người lao động trở lên thì cần rà soát, xây dựng, ban hành và đăng ký nội quy lao động theo văn bản hiện hành theo Điều 25 Nghị định 283/2026/NĐ-CP và Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
[4] Đối với lao động nữ khi nuôi con nhỏ dưới 12 tháng thì sẽ được nghỉ ngơi 60 phút/ngày và giờ nghỉ này vẫn được tính lương theo quy định.
Đồng thời, khi lao động nữ đến ngày sẽ được nghỉ ngơi 30 phút mỗi ngày trong thời gian hành kinh trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác theo Điều 26 Nghị định 283/2026/NĐ-CP và Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
[5] Khi chuyển đổi người lao động sang một công việc khác thì chỉ được chuyển đổi tối đa 60 ngày trong năm theo Điều 29 Bộ luật Lao động 2019.
Nếu chuyển người lao động sang một công việc khác không đúng quy định sẽ bị phạt tiền theo theo Điều 17 Nghị định 283/2026/NĐ-CP và Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
Ví dụ: Đang làm kế toán nhưng chuyển sang làm hành chính nhân sự thì trong một năm không được quá 60 ngày cộng dồn.
Đồng thời, nếu chuyển sang công việc trái với hợp đồng lao động, trái với quy định khi tuyển dụng người lao động phải có văn bản thỏa thuận của người sử dụng lao động và người lao động.
Ngoài ra, người lao động chuyển sang làm công việc khác so với hợp đồng lao động được trả lương theo công việc mới. Nếu tiền lương của công việc mới thấp hơn tiền lương của công việc cũ thì được giữ nguyên tiền lương của công việc cũ trong thời hạn 30 ngày làm việc. Tiền lương theo công việc mới ít nhất phải bằng 85% tiền lương của công việc cũ nhưng không thấp hơn mức lương tối thiểu.
Ngoài ra, đối với các trường hợp khác như làm thêm giờ, làm tăng ca thì doanh nghiệp cũng nên quy định rõ thì 1 ngày không quá 12 giờ, 1 tuần không quá 48 giờ,… làm ngày lễ, ngày tế như thế nào thì những vấn đề liên quan đến người lao động cũng cần rà soát lại khi Nghị định 283/2026/NĐ-CP đã có hiệu lực thi hành và sát với thực tế hiện nay.
Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp và người lao động?
Đầu tiên, tại Điều 32 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định về tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội cụ thể như sau:
Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội
1. Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:
a) 3% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội vào quỹ ốm đau và thai sản;
b) 22% tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội vào quỹ hưu trí và tử tuất.
2. Tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện bằng 22% thu nhập làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội vào quỹ hưu trí và tử tuất.
Đồng thời, dẫn chiếu đến Điều 33, 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Điều 4 Nghị định 58/2020/NĐ-CP và Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017, tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp và người lao động năm 2026 như sau:
[1] Đối với người lao động Việt Nam

Như vậy, tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội của lao động người Việt Nam năm 2026 là 32%.
Trong đó:
– Người sử dụng lao động đóng 21,5%, bao gồm:
+ 14% cho chế độ hưu trí.
+ 3% cho chế độ ốm đau – thai sản.
+ 0,5% chế độ tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp.
+ 1% bảo hiểm thất nghiệp.
+ 3% bảo hiểm y tế.
– Người lao động đóng 10,5% bao gồm:
+ 8% vào quỹ hưu trí.
+ 1% bảo hiểm thất nghiệp.
+ 1,5% bảo hiểm y tế.
[2] Đối với người lao động nước ngoài

Như vậy, tỷ lệ đóng BHXH năm 2026 của lao động nước ngoài là 30%. (Căn cứ theo Quyết định 595/QĐ-BHXH năm 2017 và Nghị định 58/2020/NĐ-CP).
